Tag archieven: Vesting

Vestingwandeling compleet gereviseerd

Overzicht route Vestingwandeling

De  vestingwandeling op de telefoon heeft een grote beurt gehad. Alle vertelteksten zijn herzien en ook opnieuw ingesproken. Een enkel filmpje is aangepast en de afbeeldingen zijn gewijzigd of aangevuld zodat deze beter passend zijn bij de tekst.

De rondwandeling in de izi.Travel app

Ook de wat ingewikkelde structuur met diverse verkortingsroutes is eruit. U kunt in deze wandeling instappen, pauzeren en stoppen, waar en wanneer u maar wilt. De App vinkt af bij welke points of interest u bent geweest, en welke nog niet bezocht zijn. U kunt dus altijd zien waar u weer verder kunt gaan, maar u kunt ook ergens anders weer een stukje van de rondwandeling doen.


Om deze nieuwe versie van de vestingwandeling te gebruiken moet u wel de izi.Travel App op uw toestel verwijderen en opnieuw installeren. Een linkje naar de App Store of Google Play vind u hier onder:

Start na het installeren de App en kies “Rondwandeling Vesting Gorinchem” en download de wandeling naar uw telefoon. De App (en onze rondwandeling natuurlijk ook) is GRATIS!

Via bovenstaande QR code komt u direct bij onze rondleiding uit đź‘Ť handig toch?

izi.Travel app icon op telefoon

Tijdens de wandeling hebben sommige telefoons eventjes geen goede GPS-ontvangst door een dicht bladerdak, of slecht weer. In dat geval kunt u de vertelpunten herkennen aan een messing nagel, voorzien van het vestinglogo, aangebracht in het asfalt van het wandelpad of bestrating.

Voorbeeld messing nagel vestingwandeling

Wij wensen u veel plezier met de vestingwandeling. En laat via de reacties eens weten wat u er van vindt. Reacties kunnen natuurlijk ook via email op info@vestinggorinchem.nl Ook aanvullingen en/of verbeteringen zijn van harte welkom.

Stenen Beer bij de Duveltjesgracht, uit de audiotour van de vestingwandeling  Einde bericht.

Het 3e buskruitmagazijntje afgebroken!


Toen Gorinchem in de tachtigjarige oorlog een vestingstad was geworden, werd het buskruit opgeslagen in een buskruitmagazijn in elk Bastion, als op bovenstaande plattegrond te zien is.

In Brielle (Den Briel) staat nog een dergelijk kruitmagazijn, echter in jaarboek 2018 van onze Historische Vereniging Oud-Gorcum, staat op blz. 88, dat in Gorinchem deze bouwwerken van hout waren met dakpannen.
Op latere kaarten komen dit soort buskruitmagazijnen niet meer voor. Schijnbaar zijn ze al snel weer afgebroken, waarschijnlijk omdat ze te kwetsbaar waren voor het geschut van een belegeraar.
Later is op kaarten te zien, dat men aan de oostzijde plannen had om het binnenterrein van de bastions te verhogen als verhoogd geschutsplatform (z.g. Katten), terwijl aan de westzijde de tuinen en lusthoven tot in de Bastions werden doorgetrokken. Dus daar zijn dan zeker geen buskruitmagazijnen meer.

De eerstvolgende kaart waar weer buskruitmagazijnen op zijn aangegeven is bovenstaande kaart uit 1813. Wanneer u door met tussenpozen 2x klikken deze groter bekijkt dan kunt u hierop o.a. de 2 grotere kruitmagazijnen aan Dalembolwerk en 3 kleine buskruitmagazijntjes (gemerkt met letter b) ontdekken.

  1. onderaan de wal boven de Duveltjesgracht.
  2. onderaan de Dalemwal tussen Bastion 10 en 11.
  3. in de rechterflank van Bastion 2.

Van deze bakstenen magazijntjes is bekend, dat ze aan het eind van de 18e eeuw zijn gemaakt, evenals de grotere kruitmagazijnen in Dalembolwerk (Bastion 8, nu expositieruimten Symposion).

Van de 3 kleine buskruitmagazijntjes zijn die achter de Duveltjesgracht en aan de Dalemwal, (richting Vijfde Uitgang) nog over, echter wanneer u door Bastion 2 loopt (achter parkeergarage Kweeklust) is er geen buskruitmagazijntje te vinden. Wat is er gebeurd?

Boven een fragment van de vestingplattegrond uit 1875, met daarop Bastion 2, met aan de rechterzijde het 3e buskruitmagazijntje. Het zit dus ook onderaan de wal, gedeeltelijk in de wal gebouwd en was identiek aan de nog overgebleven buskruitmagazijntjes.

Boven een fragment van de vestingplattegrond uit 1897, met daarop Bastion 2. Het blijkt, dat eind 19e eeuw, bij de aanleg van het kanaal naar Amsterdam (Merwedekanaal), Bastion 2 is vergroot.
Op de rechter Flank en Face is de binnenzijde van de wal op zijn plaats gebleven, maar de wal zelf is naar buiten toe verbreed, waardoor ook Bastion 2 een stuk groter werd. Op het verbrede stuk is een geschutsbatterij gemaakt met beschermingheuvels (deze is pas gerestaureerd).
Het kleine buskruitmagazijntje had men ongemoeid kunnen laten, maar het is dus waarschijnlijk bij die ingreep afgebroken. In die tijd hadden dergelijke magazijntjes geen nut meer, want sinds de uitvinding en invoering van de brisantgranaat, waren gemetselde gewelven niet meer veilig. Dit omdat de explosieve kracht van de brisantgranaat vele malen groter was dan die van de buskruitgranaat, of buskruit mortierbom.

Waar de vestingwal ongewijzigd bleef, liet men de oude bouwwerken gewoon staan, want afbreken kost ook geld. Men kon ze gebruiken voor opslag van minder belangrijke zaken.
Dit is het kleine buskruitmagazijntje in de Dalemwal in een soort van gerestaureerde conditie.
Nu kost onderhoud ook wat geld, maar dan heb je toch iets leuks uit de 18e eeuw, waarmee de geschiedenis tastbaar gemaakt kan worden voor de volgende generaties.

Kansen voor Gorinchem


Het Dijkverbeteringsproject Gorinchem-Waardenburg biedt voor Gorinchem de kans om de historische verbinding van de vesting Gorinchem met de Hollandse Waterlinie weer zichtbaar en beleefbaar te maken, maar ook toeristisch te verstevigen, door het benutten van alle Waterlinieobjecten  op het traject van het Wateliniepad tussen fort Vuren en Gorinchem.
Op de bovenstaande kaart is het dijktraject aangegeven met de betreffende objecten.
Kans 1: Ravelijn 1

Ravelijn 1 is een project uit het Vestingplan Gorinchem en betreft het restaureren van het profiel van Ravelijn 1. Dit conform de vestingplattegrond behorende bij het Genie register uit 1897.


Fragment plattegrond behorende bij het Genie register 1897.

De Ravelijnen van de vesting Gorinchem zijn na het rampjaar 1672 gemaakt en in 1755 opnieuw opgemaakt. Ze hadden tot in de 20e eeuw een functie in de verdediging van de vesting Gorinchem en behoren daarmee tot de verdedigingswerken van zowel de Oude- als de Nieuwe Hollandse Waterlinie.

Ca. 1945, Ravelijn 1, goed herkenbaar en onder profiel, in het midden.
Dit project kan met het dijkverbeteringsproject worden meegenomen, zo kunnen kosten voor het realiseren van het vestingplan van Gorinchem besparen.
Kans 2: de Dalemsesluis

Dit project betreft het restaureren en het opknappen van het historische deel van de sluis en het gedeeltelijk reconstrueren van de geschutsbatterijen.
Deze sluis is in 1661 gemaakt als uitwateringssluis voor de Tielerwaard, maar in het rampjaar 1672 gebruikt om een inundatie voor Gorinchem te stellen. Sindsdien was het tevens een grote inundatiesluis voor de Oude Hollandse Waterlinie en later ook voor de Nieuwe Hollandse Waterlinie.


Ontwerp tekening 1831 Batterijen aan de Dalemsesluis,

Hoewel de gecommitteerden van de Staten Generaal in 1672 al aanbevalen, om verdedigingswerken voor de sluizen te leggen, is het niet zeker of dit ook bij de Dalemsesluis gebeurde. De huidige grondlichamen van de batterijen bij de Dalemsesluis zijn van de batterijen, als aangelegd in 1831 en horen dus bij de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Ze waren ook een belangrijk onderdeel van de voorverdediging van de Vesting Gorinchem.


Een fragment van een handgetekende kaart van de Genie met daarop de verboden kringen (vrij te houden schootsveld) rond de batterijen aan de Dalemsesluis.

De grondlichamen van de batterijen zijn nog aanwezig. De borstweringen met schietsleuven kunnen worden gereconstrueerd, waardoor de sluis met batterijen weer voor iedereen duidelijk een verdedigingswerk van de Hollandse Waterlinie wordt.
Kans 3: dijkpost Hercules

In de tijd van de Bataafse Republiek, bij de inval van de Fransen, in 1772 werd de Oude Hollandse Waterlinie in werking gesteld. In ons gebied werden daarvoor op aanwijzing van Willem III de dijken doorgestoken (coupures gemaakt), aan de Lek ter hoogte van ’t Spoel bij Culemborg en aan de Waal voor Dalem. Om te voorkomen, dat de Fransen de gaten zouden dichten, werden er vlak achter deze coupures, kleine schansen gemaakt, z.g. Dijkposten.

De Dijkpost is op een kaart van Charles Fuzçij d’Ablincourt van rond 1795 aangegeven. En ook op een kaart met plannen tot wijziging van dijken en waterwerken uit de periode 1815-1818.
De dijkpost was dus onderdeel van de oude Hollandse Waterlinie, maar ook van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, waarschijnlijk tot de bouw van Fort Vuren.

De Dijkpost is op een kaart van Charles Fuzçij d’Ablincourt van rond 1795 aangegeven.

De dijkpost op een kaart met plannen tot wijziging van dijken en waterwerken uit de periode 1815-1818.

Van deze dijkpost zijn geen overblijfselen, maar wellicht kan hier ter herinnering aan deze dijkpost, van de Hollandse Waterlinie, die dus zo’n 150 jaar heeft bestaan, een uitzicht/rust punt worden gemaakt met een windrichtingentafel, met de naam en een kort verhaal over de geschiedenis van deze dijkpost. Op de windrichtingentafel kunnen de richtingen van de forten en vestingen van de “Groep Gorinchem” worden aangegeven. Dit zijn het werk op de spoordijk bij de Diefdijk, fort Asperen, het fort aan de Nieuwesteg (Geofort), fort Vuren, batterij onder Brakel, batterij bij Poederoijen, vesting Loevestein, fort Giessen, vesting Woudrichem fort Altena, Werk aan de Bakkerskil, fort aan het Steurgat en de Vesting Gorinchem.
Financiering:
Het dijkverbeteringsproject wordt voor het Waterschap Rivierenland uitgevoerd door een aannemerscombinatie met de naam Graaf Reinald Alliantie. De Werkgroep Vesting Gorinchem, onderdeel van de Historische Vereniging Oud-Gorcum, heeft deze drie historische projecten bij het waterschap en de alliantie onder de aandacht gebracht . De werkgroep ijvert ervoor dat deze kansen worden benut en heeft overleg met de alliantie. Inmiddels zijn de drie historische objecten door de Graaf Reinald Alliantie ook meegenomen in een studie voorontwerp.
Er kunnen financiële voordelen ontstaan, indien de projecten niet later, elk op zich worden uitgevoerd, maar in één keer met de uitvoering van het dijkverbeteringsproject worden meegenomen.
Echter de Graaf Reinald Alliantie heeft als hoofddoel de dijkverbetering en veiligheid. Het overgrote deel van de financiering zal dus van andere partijen moeten komen. De drie cultuurhistorische projecten liggen alle binnen de gemeentegrenzen van Gorinchem en binnen de provinciegrenzen van de provincie Zuid-Holland. Zij hebben de zorg voor het erfgoed in hun gebied. Wij gaan er dan ook van uit, dat de provincie en de gemeente voor de financiering zorgdragen.
 
 

 
 
 

 

Rondwandeling Vesting Gorinchem via izi.Travel app

Op de Facebooksite Oud Gorinchem hebben we met een aantal leuke video teasers al aangekondigd dat we druk bezig zijn geweest om een nieuwe vestingwandeling door Gorinchem te maken. We hebben gekozen om de app van izi.Travel hiervoor in te zetten. Deze app geeft ons de mogelijkheid om naast audiofragmenten met uitleg over verschillende onderdelen van de vesting ook foto en video elementen te tonen.

De wandeling kent diverse startpunten vanuit verschillende parkeergelegenheden. Bovendien is de wandeling bereikbaar vanaf het NS/Arriva treinstation Gorinchem, en Riveer, de veerdienst tussen Gorinchem, Woudrichem, Werkendam en Hardinxveld. Het meest centraal gelegen vertrekpunt is het VVV kantoor Gorinchem. De rondwandeling omvat veel locaties. Bij het benaderen van een locatie zal het geluidsfragment met uitleg afgespeeld worden dat bij het specifieke punt hoort. Bij elke locatie zijn ook foto’s en/of videofragmenten beschikbaar.

Je kunt de hele wandeling doen zoals te zien op de kaart, maar je kunt natuurlijk ook kiezen om een kortere wandeling te maken (een korte wandeling, of tijdens het uitlaten van je hond). Punten die je al hebt gezien worden afgevinkt en onthouden door de app. Bepaal dus zelf je tempo en wanneer je weer verder wilt gaan kun je de overige locaties makkelijk herkennen.

Mocht je nu niet in de gelegenheid zijn om de wandeling werkelijk in Gorinchem te maken, dan is het ook mogelijk de rondwandeling gewoon vanaf de bank thuis te maken. Natuurlijk niet zo’n mooie ervaring als de route werkelijk lopen!

In de Gorcumse Courant van 20 mei 2015 is een mooi artikel verschenen naar aanleiding van de lancering van deze virtuele rondleiding door onze mooie vesting via de izi.Travel app:Artikel rondwandeling Vesting Gorinchem, Gorcumse Courant 20 mei 2015

Artikel rondwandeling Vesting Gorinchem, Gorcumse Courant 20 mei 2015

De izi.Travel app is beschikbaar voor smartphones en tablets (download via http://izi.travel/en/app of via je app store). Het is aan te bevelen om de rondleiding vooraf al even te downloaden via een WiFi netwerk naar je smartphone of tablet (hiermee voorkom je mogelijk hoge datakosten)

NIEUWE WEBSITE VESTING GORINCHEM

Afgelopen maanden is er hard gewerkt door leden van de Werkgroep Vesting Gorinchem aan het maken van een website over de geschiedenis van de Gorinchem als vestingstad..
Wij zijn dan ook blij, deze nu aan u te kunnen presenteren en wensen u veel plezier bij het doornemen van onze website Vesting Gorinchem.

Met vriendelijke groet.

De Werkgroep Vesting Gorinchem

Zie: https://vestinggorinchem.nl/

HPIM4880