Categoriearchief: Uncategorized

Gorinchem de mooiste vestingstad? Nog niet gestemd? Dat kan alleen vandaag nog!

Beste mensen,

De ANWB heeft een verkiezing uitgeschreven voor de mooiste vestingstad van Nederland.
Gorinchem is niet alleen de grootste, maar natuurlijk ook heel erg mooi.
Het is voor Gorinchem ook belangrijk om onder de aandacht te komen, zodat er waardering ontstaat voor onze mooie vesting en het misschien ook nog wat inkomsten oplevert voor de Gorinchemse economie.

Dus het is belangrijk dat zoveel mogelijk mensen stemmen voor Gorinchem!

Zie: De mooiste vestingstad van Nederland verkiezing| ANWB

Vesting hoofdbrekens

Fragment van schilderij zicht op de middeleeuwse stad vanuit het oosten door onbekende schilder 1568. Gorcums Museum. 

Op de internetsite Vesting Gorinchem is weer een nieuw artikel verschenen.
Deze keer van de hand van de bekende historicus en schrijver van veel boeken en artikelen over de Gorcumse geschiedenis, Bert Stamkot.

Het betreft een artikel over het begin van de vestingwording vanuit de aanzet voor de Tachtigjarige Oorlog. In die tijd in Gorcum, hadden de Calvinisten het lef om een eigen houten kerkje te timmeren en lijkt dit al gevolgen te hebben gehad voor een deel van de laat middeleeuwse stadsmuur ……..

Dit is het eerste deel van een reeks artikelen van Bert Stamkot, betreffende de vestingwording van Gorcum en de verdere geschiedenis van de vestingwerken.

U kunt dit eerste artikel vinden via deze link: Vesting hoofdbrekens

Officieren in Gorinchem

Ons werkgroeplid Joop Kuijntjes is begonnen met een lijst van officiersnamen op de internet site Vesting Gorinchem. Daar kunt u zoeken, of er soms familie van u in staat. De lijst loopt vooralsnog van 1814 tot 1850, maar het is de bedoeling, om deze verder uit te breiden tot 1968.
Heeft u zelf informatie, dat een familielid in Gorinchem heeft gediend, als officier, onderofficier, of soldaat, beroeps of dienstplichtig, dan horen wij dat natuurlijk graag en ontvangen zeker ook gaarne foto’s van de persoon zelf, maar ook foto’s die tijdens zijn diensttijd in en rond Gorinchem genomen zijn. Wij zullen t.z.t. iedereen die in Gorinchem heeft gediend op onze site Vesting Gorinchem vermelden, indien mogelijk met foto.
Voor het geven van informatie en foto’s kunt u contact opnemen via: info@vestinggorinchem.nl
Voor de lijst van officieren, zie: https://vestinggorinchem.nl/garnizoen/officieren-in-gorinchem/

Met vriendelijke groet,
Werkgroep Vesting Gorinchem

De inundatiesluizen bij Asperen

Klik op de kaart om te vergroten. Kaart van de Genie uit 1901 van het sluizencomplex bij Asperen. Nationaal Archief 3.09.44.01 EAI Gorinchem brieven – 86.

Na de aanleg van het inundatiekanaal bij Tiel tussen 1881 – 1886, werd de grote uitwaterings- en inundatiesluis Bij Dalem, wat betreft de inundatiefunctie een hulpsluis. Het nieuwe kanaal bij Tiel verbond de Waal met de Linge. De rivier de Linge kon met het uit de Waal ingelaten water hoog worden opgezet. Dat komt omdat Tiel meer naar het oosten ligt, waar de waterstand in de Waal hoger is dan in de Merwede bij Dalem.

Voor de inundatie van de Nieuwe Hollandse Waterlinie tussen Linge en Waal was nu een inundatiesluis bij Asperen de hoofdinlaatsluis geworden voor de inundatie van het gedeelte van de Nieuwe Hollandse Waterlinie tussen de Linge en de Waal.

Dit is de onderste sluis op de plattegrond. De bovenste sluis doet het gebied tussen de Linge en de Lek. Dus vanuit de hoge Linge werden beide grote inundaties gevoed. De grote sluis bij Dalem deed nog wel mee als de waterstand in de Merwede voldoende hoog was. Door de aanleg van het inundatiekanaal bij Tiel werd de inundatietijd bekort van ca. 2 weken tot enkele dagen. Dat was toen snel genoeg voor de “moderne” oorlog.

Consternatie meidoornhaag en struinpad

Stukje vestingplattegrond uit 1897 van de Genie in Gorinchem, met bastion 11, bij de Vijfde Uitgang. In bastion 11 was toen alleen nog het Groot Kruitmagazijn gebouwd (dat heet nu “de Bunker”????). Erop klikken om te vergroten.

Wat was de historisch correcte situatie?
Deze duidelijke plattegrond in kleur uit 1897 is ook voor leken goed leesbaar.
Volgens deze plattegrond en de beschrijving in het Genie Register 1897 was er een rechte haag (dunne blauwe lijn) op ca. 4 m van de bekledingsmuur (rode lijn) van de wal. Met daarachter een rij knotwilgen (blauwe stipjes). Vanaf de grijze lijn loopt het het talud wat steiler af naar de waterlijn, dus de haag stond bovenaan dit talud. Origineel was de haag 6 voet (ca. 1,8 m) hoog.

Stukje vestingplattegrond uit 1897 van de Genie in Gorinchem, met bastion 9 en 10. In bastion 9 was toen alleen nog het militair laboratorium gebouwd (dat heet nu “Kruithuis”).

Opmerkingen betreffende de nieuwe haag:

  • We zien dat de meidoornhaag doorloopt om bastion 9 heen tot aan de Dalemsedijk.
    Men is nu gestopt bij de linkerflank (zijkant) van bastion 9. Waarom?
  • De nieuwe haag wordt op maar 1,2 m hoog gehouden en ook de knotwilgen komen niet terug. Omdat men graag het fenomeen vestingstad wil benadrukken en daarom de bekledingsmuur zichtbaar wil houden. Dat is ook nog wel begrijpelijk.
  • Men heeft de nieuwe meidoornhaag dichterbij de bekledingsmuur geplaatst, omdat er nog veel stukjes overblijfselen van een oude meidoornhaag op die afstand stonden en heeft men dezelfde afstand aangehouden. Mede omdat men de oeverbegroeiing met rietkraag wil handhaven. Daar valt wat voor te zeggen.
  • Het idee voor de nieuwe haag en het struinpad komt uit het Vestingplan Gorinchem, dat begin 2017 gemaakt is door een stedenbouwkundig bureau, samen met een groepje van ca. 10 binnenstadsbewoners, die hierin mee mochten denken.
  • Als Werkgroep Vesting Gorinchem hebben wij geen moeite met het aanplanten van de nieuwe haag, want die hoorde bij de vestingwerken. De gekozen compromissen zijn vanuit het bewaren van authenticiteit minder wenselijk maar wel begrijpelijk.
  • Echter met het struinpad zijn wij het niet eens, dat hoort er niet, doet afbreuk aan de authenticiteit en geeft hoogstwaarschijnlijk verrommeling. Bovendien geeft dit druk op de flora en vooral op de fauna. Echter is het in een democratisch proces geven en nemen en is dit met meerderheid van stemmen in het plan gebleven.

De bramenstruiken waar de kids lekker in konden spelen?

Opmerkingen gelezen in de social media en de lokale krant:

  • paaltjes lijnrecht in het gelid “ziet er zo ècht natuurlijk uit”.
  • zonde van de struiken waar de kids lekker in konden spelen.
  • ontzettend veel mooie begroeiing en beplanting genadeloos vernield en verwijderd.
  • lommerrijke groenstrook tot blubber.

Dit is allemaal schromelijk overdreven en riekt naar sensatiezoekerij i.p.v. een zinnige discussie op basis van feiten.

Maart 2015 de wildgroei aan bramenstruiken is verwijderd.

De feiten:

  • Uiteraard is die meidoornhaag een strakke lijn, die de strakke lijnen van de vestingwal volgt.
    Het betreft dan ook een militair verdedigingswerk, dat er al sinds 1600 ligt en  wat onze vrijheid moest garanderen. Als wandelaar ben je maar een ééndagsvlieg in die lange geschiedenis. Op en bij de vestingwal ben je als wandelaar maar te gast en hoor je de historische omgeving en de natuur te respecteren.
  • De groenstrook aan de vestingwal bestond uit een dichte wildgroei van bramenstruiken tot aan de rietkraag. Konden “kids daar lekker in spelen”?
  • De gemeente heeft in voorjaar 2015 de bramenstruiken grotendeels kunnen verwijderen.
    Sindsdien was er gras, met hier en daar hoge brandnetels en de stukjes meidoornhaag, bestaande uit dikke stronken met stekels en een daardoorheen woekerende klimplant.
    Is dat “mooie begroeiing en beplanting”, nu “genadeloos vernield en verwijderd”?
    Is dat een “lommerrijke groenstrook”.

Conclusie:

De genoemde beweringen op de social media en in de krant zijn allemaal onzin en gebaseerd op een zucht tot sensatie zoeken.

Zomer 2019, de “lommerrijke” begroeiing.

Blubber, dat is een feit:

Meidoorn kan het beste aangeplant worden in voor- of najaar.
Met dit natte najaar op de zachte grond wordt een dergelijke actie vanzelf een modderboel.
Dat ziet er nu inderdaad heel dramatisch uit en de firma die dit heeft uitgevoerd had toch wel even de rijsporen glad kunnen trekken.
Maar wie oog heeft voor de natuur, die weet, dat dit in het voorjaar zo weer is begroeid.
Tenzij men nog een verharding aan gaat brengen op dat struinpad, maar dat weten wij niet.
Dus al dit misbaar is onnodig.

Kritiek op het plan:

Verder wordt er ook nog kritiek geuit op het vestingplan in zijn algemeen en op de betrokken wethouder persoonlijk. Dat is ook zeer onterecht.
Vanuit de landelijke overheid wordt de gemeente al lang gevraagd om een planmatige verantwoorde omgang met een groot en belangrijk rijksmonument als de vestingwal van Gorinchem.

  • Die wethouder heeft daar eindelijk wat aan gedaan.
  • Hij heeft getracht om voor een zo breed mogelijk draagvlak te zorgen door de binnenstadbewoners uit te nodigen om mee te doen met het ontwerp van het plan.
  • Er is tweemaal een klankbordavond gehouden in gebouw de Luisterpost aan de Vijfde Uitgang, waar iedereen binnen kon lopen en zijn zegje kon doen.
  • Al deze kansen om mee te doen zijn toen aangekondigd in de lokale kranten en op internet.

Waar waren twee jaar geleden die mensen, die nu zo’n grote mond hebben?

Wat de Werkgroep Vesting Gorinchem betreft, is dat vestingplan zeker niet allemaal “koek en ei”, wij zijn het ook met een aantal zaken niet eens. Maar zonder je ergens in te verdiepen een grote mond open trekken is niet zo netjes en komt ten laste van ons aller samenleving.

Spreekwoorden blijken altijd waar, zoals in dit geval “de beste stuurlui staan aan wal”.

Ophoging steenen beer Duveltjesgracht

Waarschijnlijk in 1880 is de steenen beer bij de Duveltjesgracht verhoogd en heeft toen zijn huidige vorm gekregen.

Regionaal Archief Gorinchem 0118 De Oude Wolpherensedijk met het veer naar Sleeuwijk, veerhuis “de Zwaan”, op de Merwede stoom en zeilschepen en op de voorgrond Bastion VI met de beer, gezien vanuit het oosten 1861

Daarvoor was het een gewone gelijkzijdige steenen beer zoals op dit schilderij is te zien (hier zonder monnik). De hier getekende dijk is de Oude Wolpherensedijk richting Hardinxveld. Die heette “Oude”, sinds het kanaal naar Steenenhoek is gegraven in 1819. De dijk langs het kanaal ging Nieuwe Wolpherensedijk heten. Het overblijfsel van de Oude Wolpherensedijk heet tegenwoordig “De Punt”. Het eerste huis aan de dijk op dit schilderij is het oude Veerhuis van het grote veer, een belangrijke schakel in de hoofdroute van Amsterdam, via Utrecht, Gorinchem, Breda naar Antwerpen, of via Brussel naar Parijs.

Toen is er op de verhoogde beer in plaats van een monnik het hekwerk met “pikkebroekpunten” gezet.

Hoe die “pikkebroek” punten moesten zijn is ook nauwkeurig uitgetekend met de precieze maten.

Regionaal Archief Gorinchem THA4-379 Tekening Tolhuis met beer. 1760

De reden van de verhoging is nog onbekend maar zal te maken hebben gehad met hogere rivierstanden er is namelijk nog deze tekening van de oude beer (met grof gemetselde monnik), met het water tot aan de rand.

Naar aanleiding van onderzoek door ons werkgroeplid Arie Saakens zijn wij vorige week met drie man sterk naar het Nationaal Archief geweest en hebben daar o.a. de originele tekeningen gevonden van de verhoging van de steenen beer. Dus dat maakte het mogelijk om dit stukje vestinggeschiedenis in beeld te brengen.

Vind u het ook leuk om dit soort zaken uit te zoeken, meldt u dan aan als lid van de Werkgroep Vesting Gorinchem (voor leden van Oud-Gorcum gratis en voor niet leden is een lidmaatschap van Oud-Gorcum nodig voor €25 per jaar).

M.v.g.,
Hugo Ouwerkerk

Museum wint prijs

Fly-over fort Vuren, georganiseerd door Sky of Hope en vliegeniersmuseum.

De regio valt in de prijzen dit jaar; na de uitreiking van de Oude Hollandse Waterlinie prijs aan de Werkgroep Vesting Gorinchem, is nu Sky of Hope WO2 & Vliegeniersmuseum in fort Vuren in de prijzen gevallen en heeft de juryprijs van de Gouden Gelderse Roos gekregen.

De prijs werd uitgereikt door Erfgoed Gelderland, een coöperatie waarin circa 180 erfgoedorganisaties samenwerken, kennis delen en het erfgoed presenteren. Erfgoed Gelderland staat voor Samen Verleden Toekomst Geven. Om dit kracht bij te zetten reikt Erfgoed Gelderland vanaf 2017 een tweejaarlijkse erfgoedprijs uit: de Gouden Gelderse Roos. De Gouden Gelderse Roos is er voor erfgoedprojecten en activiteiten met impact.

Op een particulier initiatief is vanuit de historische verenigingen binnen de gemeente Lingewaal de Stichting Eerbetoon Geallieerde Vliegeniers Lingewaal ontstaan, met als doel de in de regio in WO2 neergestorte geallieerde vliegtuigbemanningen te herdenken en die geschiedenis onder de aandacht te brengen. Dit is zeer goed en mooi gedaan middels een museum en een herdenkingsroute “Sky of Hope” voorzien van “Memorial Boards”. Hierbij is bijzonder, dat ook is gezorgd voor grote betrokkenheid van de families van de vliegers.

Herdenkingsroute Sky of Hope met “Memorial Boards”.

U ziet het; deze geschiedenis heeft zich gewoon in onze achtertuin afgespeeld; het Dalemse, Vurense en Herwijnse veld, zoals dat heet, ofwel: polder.
Enkele leden van de Werkgroep Vesting Gorinchem hebben dit museum in fort Vuren 2x bezocht en vonden het zeer de moeite waard. Het is goed ingericht en het verhaal is aangrijpend. Wij zullen zeker nog een keer de herdenkingsroute Sky of Hope fietsen. U ook?
Oktober tot april is het museum gesloten, vanwege de winterslaap van de vleermuizen, die in ook in fort Vuren thuishoren. De openingstijden voor 2020 verschijnen t.z.t. op de site.

Zie filmpje prijsuitreiking.